Có một con số khiến tôi phải ngồi dậy: 678,85 đồng. Đó là giá của một hợp đồng vĩnh viễn trên Trade.xyz – một nền tảng crypto ít ai biết – nhưng nó lại đang định giá Unitree Technology, công ty robot hình người sắp lên sàn chứng khoán Thượng Hải, cao gấp 4,5 lần giá phát hành chính thức 150,8 đồng. Chuyện gì đang xảy ra vậy?
Tôi là Ngô Hiếu, 33 tuổi, sống ở Zurich, săn tin crypto từ hồi ICO năm 2017. Khi đọc được thông tin này từ một nguồn Telegram kín, tôi biết ngay: đây là một trong những câu chuyện giao thoa giữa traditional finance và Web3 điên rồ nhất mà tôi từng thấy. Một công ty robot thật sắp IPO, nhưng thị trường crypto đã tạo ra một sân chơi riêng để đầu cơ giá cổ phiếu của nó trước khi nó chính thức được giao dịch. Và mức giá đó – 678 đồng – không phải là ước tính của các quỹ đầu tư, mà là từ một hợp đồng vĩnh viễn trên một nền tảng DeFi chưa từng được kiểm toán.
Đây là chuyện gì?
Unitree Technology, công ty robot hình người hàng đầu Trung Quốc, sẽ lên sàn giao dịch chứng khoán Thượng Hải (科创板) vào ngày 19 tháng 8. Giá phát hành là 150,8 đồng/cổ phiếu, với tổng số cổ phiếu phát hành 40.446.400 cổ phiếu, chiếm 10% tổng vốn sau IPO. Như vậy, giá trị vốn hóa thị trường tại thời điểm IPO là khoảng 610 tỷ đồng (150,8 x 404.464.000 = 610 tỷ). Một con số khổng lồ cho một công ty robot, nhưng vẫn có vẻ hợp lý nếu bạn tin vào câu chuyện AI và robot hình người.
Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Trên Trade.xyz – một nền tảng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn phi tập trung – có một hợp đồng Pre-IPO perpetual cho phép người dùng đặt cược vào giá cổ phiếu Unitree trước khi nó chính thức giao dịch. Giá hiện tại của hợp đồng này là 100,71 USD, tương đương khoảng 678,85 đồng. Đó là gấp 4,5 lần giá phát hành. Nếu tính theo bội số 3,5 lần như một số nguồn khác, thì giá là 527,8 đồng. Dù là con số nào, cũng cho thấy thị trường đang kỳ vọng Unitree sẽ tăng vọt ngay trong ngày đầu tiên.
Tại sao lại có chênh lệch lớn như vậy?
Hãy nhìn vào cơ chế của hợp đồng vĩnh viễn này. Nó giống như một hợp đồng tương lai vĩnh viễn, nhưng điểm khác biệt là không có giá spot thực tế để neo. Khi Unitree chưa lên sàn, không có giá cổ phiếu thật. Vì vậy, giá của hợp đồng này hoàn toàn dựa trên kỳ vọng và dòng tiền đầu cơ. Nó giống như một thị trường dự đoán (prediction market) về giá cổ phiếu tương lai. Nhưng nó có một vấn đề: nếu giá hợp đồng quá cao so với giá thực tế khi IPO, thì những người mua ở mức 678 đồng sẽ thua lỗ nặng.
Số liệu đang nói gì?
Tôi tính nhanh: nếu bạn mua 1 hợp đồng với giá 678 đồng, và khi IPO giá thực tế chỉ là 300 đồng (tức gấp đôi giá phát hành), bạn lỗ 378 đồng. Nếu bạn dùng đòn bẩy (có thể lên tới 10x trên các nền tảng như vậy), bạn sẽ bị thanh lý ngay lập tức. Ngược lại, nếu giá IPO đạt 700 đồng, bạn lời 22 đồng mỗi hợp đồng – nhưng mức lợi nhuận đó không tương xứng với rủi ro.
Hãy nhìn vào định giá ẩn: giá hợp đồng 678 đồng tương ứng với vốn hóa thị trường 2.745 tỷ đồng. Con số này lớn hơn nhiều so với vốn hóa của các công ty công nghệ lớn trên sàn Thượng Hải như SMIC (khoảng 5.000 tỷ) hay Foxconn Industrial Internet (khoảng 5.000 tỷ). Unitree chỉ là một công ty robot với doanh thu vài trăm triệu đồng mỗi năm, lợi nhuận chưa ổn định. Định giá 2.745 tỷ đồng là một câu chuyện quá viễn vông, ngay cả với những người lạc quan nhất.
Góc nhìn ngược: Tại sao hợp đồng này có thể là bẫy?
Tôi đã từng chứng kiến những cơn sốt tương tự. Hồi DeFi Summer 2020, có những hợp đồng vĩnh viễn cho các token chưa ra mắt, và giá thường bị đẩy lên rất cao trước khi launch, sau đó sụp đổ khi token thực sự được giao dịch. Lý do: các nhà tạo lập thị trường và những người đầu cơ sớm muốn thoát hàng, họ đẩy giá lên để thu hút người mua cuối. Trade.xyz có thể cũng đang làm điều tương tự.
Hơn nữa, Trade.xyz là một nền tảng chưa được kiểm toán. Tôi không tìm thấy bất kỳ thông tin nào về đội ngũ phát triển, audit hay bảo mật. Nếu hợp đồng có lỗi, hoặc nếu nền tảng bị tấn công, tiền của bạn sẽ mất sạch. Và vì hợp đồng này liên quan đến một cổ phiếu thật, nó có thể vi phạm luật chứng khoán Hoa Kỳ (Howey test). Nếu SEC vào cuộc, Trade.xyz sẽ đóng cửa ngay lập tức.
Vậy bạn nên làm gì?
Nếu bạn là nhà đầu tư truyền thống, hãy bỏ qua hợp đồng này. Tham gia IPO thông qua kênh chính thức (nếu bạn có tài khoản chứng khoán Trung Quốc) và bán ngay trong ngày đầu tiên. Đó là cách chơi an toàn nhất. Nếu bạn là trader crypto, hãy cực kỳ thận trọng. Đừng để con số 678 đồng làm bạn mờ mắt. Hãy nhớ rằng, hợp đồng vĩnh viễn này không phải là công cụ định giá, mà là một công cụ đầu cơ thuần túy.
Takeaway của tôi:
Khi một thị trường không có giá thực tế, mọi thứ đều có thể xảy ra. Unitree là một công ty tốt, nhưng mức giá 678 đồng là một canh bạc. Câu hỏi cuối cùng: Bạn có dám đặt cược vào một con số không có cơ sở? Hay bạn sẽ đợi đến khi thị trường thực sự mở cửa? Tôi thì sẽ ngồi ngoài và xem kịch hay.