Tuần này, giá xăng tại Mỹ đã chính thức rơi xuống dưới mức 4 USD/gallon. Một con số.
Nhưng đối với giới đầu tư, đó không chỉ là một con số. Đó là tín hiệu đầu tiên cho thấy áp lực lạm phát có thể đang thực sự hạ nhiệt, và tôi – với tư cách là một nhà nghiên cứu về dòng chảy thanh khoản xuyên biên giới – thấy rõ ràng rằng thị trường đang nín thở chờ đợi báo cáo CPI tháng 6 sắp tới.
Khi tôi còn làm việc tại một quỹ đầu tư vào năm 2020, tôi đã học được một bài học đắt giá: thị trường không giao dịch dựa trên sự thật, nó giao dịch dựa trên kỳ vọng. Và kỳ vọng hiện tại đang tạo ra một luồng gió mới cho tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto.
Bối cảnh toàn cảnh: Sự phụ thuộc vào dữ liệu
Câu chuyện lần này không phức tạp. Nó xoay quanh một từ khóa: “Data Dependent” – chính sách phụ thuộc vào dữ liệu. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã nhiều lần khẳng định rằng mọi quyết định về lãi suất đều dựa trên các con số thực tế, đặc biệt là lạm phát và thị trường lao động. Trong bối cảnh đó, giá xăng giảm là một “cú hích” trực tiếp đến chỉ số CPI, bởi xăng là một trong những hạng mục có trọng số lớn và biến động mạnh nhất trong rổ hàng hóa tính lạm phát.
Khi giá xăng giảm, áp lực lên CPI tổng thể sẽ giảm theo. Điều này làm dấy lên kỳ vọng rằng Fed có thể sớm kết thúc chu kỳ tăng lãi suất, hoặc ít nhất là tạm dừng vào tháng 9. Kỳ vọng đó, đến lượt nó, lại làm giảm lợi suất trái phiếu chính phủ, đặc biệt là trái phiếu ngắn hạn, và khiến đồng USD yếu đi.
Đây chính là điểm khởi đầu cho mọi thứ.
Phần cốt lõi: Crypto là tài sản “vĩ mô”
Sau cuộc khủng hoảng FTX năm 2022, tôi đã dành 4 tháng ở nhà mẹ để đọc lại Kindleberger và Minsky. Tôi nhận ra rằng crypto không còn là một hệ sinh thái biệt lập. Nó đã trở thành một mảnh ghép trong bức tranh tài chính toàn cầu, và bị chi phối bởi cùng một dòng chảy thanh khoản như cổ phiếu công nghệ hay trái phiếu doanh nghiệp rủi ro cao.
Khi lợi suất trái phiếu giảm và kỳ vọng lãi suất hạ nhiệt, “chi phí cơ hội” của việc nắm giữ các tài sản không sinh lời như Bitcoin hay ETH giảm xuống. Nhà đầu tư có nhiều động lực hơn để rời khỏi các kênh trú ẩn an toàn như tiền mặt hay trái phiếu kho bạc để quay lại với các tài sản có biên độ lợi nhuận cao hơn. Và crypto là một trong những tài sản đầu tiên hưởng lợi.
Hãy nhìn vào lịch sử gần đây. Cuối năm 2023, khi thị trường bắt đầu kỳ vọng Fed sẽ “xoay trục” (pivot), Bitcoin đã tăng từ 25.000 USD lên 44.000 USD chỉ trong vài tháng. Không có một sự kiện “crypto-native” nào đủ lớn để giải thích cho đà tăng đó. Đó hoàn toàn là câu chuyện vĩ mô.
Quan điểm phản biện: Sự tách rời giả tạo
Nhiều người trong cộng đồng crypto vẫn tin vào câu chuyện “Decoupling” – rằng crypto sẽ tách rời khỏi các thị trường tài chính truyền thống. Họ cho rằng đây là một lớp tài sản độc lập, một hàng rào chống lại sự mất giá của tiền pháp định.
Tôi đã từng tin vào điều đó. Nhưng sau khi mất gần hết số tiền đầu tư vào dự án NFT “Digital Feminism” năm 2021, tôi hiểu rằng lý tưởng hóa công nghệ mà bỏ qua các quy luật kinh tế vĩ mô là một sai lầm chết người.
Dữ liệu cho thấy trong 18 tháng qua, mối tương quan giữa Bitcoin và Nasdaq 100 luôn ở mức cao, có thời điểm lên tới 0.8. Khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, cả hai đều giảm. Khi lợi suất giảm, cả hai đều tăng. Sự “tách rời” mà nhiều người nói đến chỉ là một ảo ảnh ngắn hạn, thường xảy ra khi có các sự kiện đặc thù của ngành (như ETF được phê duyệt), nhưng về dài hạn, crypto vẫn là một “risk-on” asset thuần túy.
Điều nguy hiểm hơn là bài viết gốc mà tôi phân tích đã bỏ qua hoàn toàn vấn đề “lạm phát lõi” (Core CPI). Trong khi CPI tổng thể có thể giảm nhờ xăng rẻ hơn, thì lạm phát lõi – loại bỏ năng lượng và thực phẩm – vẫn đang rất “cứng đầu”, đặc biệt là ở khu vực dịch vụ và nhà ở. Đây là thứ mà Fed thực sự quan tâm. Nếu Core CPI tháng 6 bất ngờ tăng cao, toàn bộ kịch bản “lạm phát hạ nhiệt” sẽ sụp đổ, và crypto sẽ là một trong những tài sản chịu thiệt hại nặng nề nhất.
Bài học từ năm 2017 vẫn còn đây: Khi ICO bubble vỡ, tôi đã bị cười nhạo vì “quá bi quan”. Giờ đây, khi mọi người đang vui mừng vì giá xăng giảm, tôi lại đặt câu hỏi về những gì ẩn giấu bên dưới.
Kết luận: Định vị chu kỳ
Chúng ta đang ở đâu trong chu kỳ này? Tôi cho rằng chúng ta đang ở giai đoạn “kỳ vọng”. Thị trường đã phần nào định giá một kịch bản lạm phát hạ nhiệt và Fed ôn hòa hơn. Nếu CPI thực tế xác nhận điều này, chúng ta có thể thấy một đợt tăng giá ngắn, nhưng đó sẽ là “bán tin tức” (sell the news). Nếu CPI gây thất vọng, đà giảm có thể rất mạnh.
Chiến lược của tôi lúc này không phải là “FOMO” hay “all-in”. Đó là sự sống còn. Tôi đang theo dõi chặt chẽ dữ liệu việc làm hàng tuần và giá dầu thô WTI. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy nền kinh tế đang quá nóng hoặc suy thoái đều sẽ thay đổi toàn bộ câu chuyện.
Câu hỏi cuối cùng không phải là “Liệu crypto có tăng không?”, mà là “Liệu chúng ta có đang đọc đúng bức tranh vĩ mô không?”