Khi Lisa Su nói về bước ngoặt AI, tôi nhớ lại một điều: trong blockchain, bước ngoặt thực sự không đến từ công nghệ, mà từ sự thay đổi trong cách chúng ta tin tưởng.
Năm 2017, tôi đứng trước 200 sinh viên tại Istanbul, giải thích Golem như một mạng lưới máy tính phi tập trung. Tôi nói về tương lai mà ai cũng có thể bán sức mạnh tính toán dư thừa. Tám năm sau, tôi thấy Lisa Su đứng trên sân khấu AMD, nói về bước ngoặt AI với MI300X – một con chip có 192GB HBM3, tiêu thụ 750W điện. Và tôi tự hỏi: liệu bước ngoặt ấy có thực sự mang lại sự phi tập trung hóa cho AI, hay chỉ là một sự thay thế tập trung khác?
Bối cảnh thì ai cũng thấy. NVIDIA chiếm hơn 80% thị trường GPU AI. Một validator duy nhất cho toàn bộ mạng lưới trí tuệ nhân tạo – điều đó giống hệt như Bitcoin chỉ có một thợ đào vậy. AMD đang cố gắng trở thành đối thủ, nhưng bản chất vẫn là cuộc chiến giữa hai ông lớn tập trung. Lisa Su nói về đa dạng hóa nhà cung cấp, nhưng tôi nhìn thấy một cấu trúc quyền lực mới đang hình thành: AI training chạy trên cloud của Big Tech, sử dụng chip của hai công ty Mỹ. Nơi nào có sự tập trung, nơi đó có rủi ro.
Hãy nhìn vào con số. MI300X có 1530 tỷ晶体管, gấp đôi so với H100. 192GB bộ nhớ so với 80GB. AMD nói về hiệu năng vượt trội trong inference, nơi bộ nhớ lớn cho phép xử lý ngữ cảnh dài. Nhưng training vẫn là thế mạnh của NVIDIA. Đây là câu chuyện của hai triết lý: một bên tập trung vào băng thông và kết nối (NVLink), một bên tập trung vào dung lượng (HBM3). Trong blockchain, chúng ta gọi đó là sự đánh đổi giữa scalability và decentralization. AMD có thể là giải pháp cho inference phi tập trung? Có thể. Nhưng hãy nhìn vào phần mềm: ROCm vẫn còn thua CUDA cả một thập kỷ phát triển. Code không cần lời, cần đồng thuận – mà đồng thuận ở đây là developer chọn CUDA vì nó dễ hơn.
Đây là góc nhìn phản trực giác. Mọi người đều cổ vũ AMD như một anh hùng chống lại NVIDIA. Nhưng tôi thấy cả hai đều là những trung tâm quyền lực mới. Lisa Su nói về "bước ngoặt" – tôi nghe thấy tiếng vọng của sự FOMO. Bản ngã là gas fee đắt nhất. Cuộc chiến giữa AMD và NVIDIA cũng là cuộc chiến bản ngã của các CEO. Họ muốn xây dựng đế chế, không muốn xây dựng mạng lưới phi tập trung. Năm 2021, tôi mất 1.5 ETH vào Art Blocks. Tôi học được rằng sở hữu kỹ thuật số không có nghĩa là tự do nếu bạn phụ thuộc vào một marketplace tập trung. AI cũng vậy: bạn có thể chạy inference trên MI300X, nhưng nếu ROCm đóng cửa, nếu AMD quyết định thay đổi API, bạn lại phụ thuộc.
Năm 2022, trong bear market, tôi cùng 3 người nghiên cứu Optimistic Rollups. Chúng tôi học được rằng mọi giải pháp scaling đều có trade-off. AMD là một giải pháp scaling cho AI – nó rẻ hơn, nhiều bộ nhớ hơn, nhưng trade-off là phần mềm yếu, hệ sinh thái non trẻ. Giống như Arbitrum vậy – nó nhanh, rẻ, nhưng bảo mật phụ thuộc vào bộ validator. Đèn đã bật. Ai muốn thấy thì thấy. Nhưng tôi thấy một cơ hội khác: AI phi tập trung thực sự cần một lớp phần cứng mở, nơi mọi người có thể đóng góp máy tính của mình, giống như Golem đã từng hứa hẹn. Có lẽ bước ngoặt thực sự không phải là AMD vs NVIDIA, mà là sự ra đời của những giao thức AI phi tập trung dùng blockchain để điều phối tài nguyên.
Tôi nhìn vào dữ liệu blob của Ethereum Dencun. Nó giảm chi phí cross-chain, nhưng UX vẫn tệ. AMD cũng vậy, nó giảm chi phí phần cứng, nhưng UX của ROCm vẫn là rào cản. Tương lai thuộc về những ai kết hợp được sức mạnh phần cứng với triết lý phi tập trung. Không phải là chọn AMD hay NVIDIA, mà là xây dựng một lớp trung gian cho phép bất kỳ chip nào cũng có thể tham gia mạng lưới AI. Đó mới là bước ngoặt thực sự.
Và khi Lisa Su nói về tương lai, tôi chỉ muốn hỏi: ai sẽ là người xây dựng lớp trung gian đó? Có lẽ là một cô gái 42 tuổi ở Istanbul, người đã học được rằng phi tập trung không chỉ là công nghệ, mà là cách chúng ta từ bỏ bản ngã.