Năm 2017, tôi 29 tuổi, ngồi trong một văn phòng quỹ đầu tư mạo hiểm nhỏ ở Nha Trang, theo dõi cơn sốt ICO. Khi đó, tôi đã xây dựng một mô hình tương quan giữa dòng vốn toàn cầu và lượng token phát hành. Tôi phát hiện 70% ICO chẳng có sản phẩm thực tế. Và tôi đã đúng – thị trường sụp đổ Q1 2018. Hôm nay, khi đọc bài phát biểu của CEO Hội đồng Vàng Thế giới ca ngợi thị trường vàng Trung Quốc, tôi thấy một sự tương đồng kỳ lạ. Một lần nữa, một tài sản đang âm thầm thay đổi cục diện, nhưng lần này, nó không phải là một token rác, mà là thứ kim loại mà con người đã theo đuổi suốt 5.000 năm.
Từ sau đại dịch, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã bơm một lượng thanh khoản khổng lồ vào thị trường. Năm 2022, họ bắt đầu thắt chặt, nhưng dòng tiền từ các gói kích thích vẫn còn đó. Vào thời điểm đó, hầu hết các nhà đầu tư đều nghĩ rằng vàng chỉ là một 'tài sản lỗi thời', một thứ mà các bà già tích trữ trong tủ. Nhưng nhìn vào bức tranh vĩ mô toàn cầu, tôi thấy một điều khác. Trong bối cảnh lạm phát cao và bất ổn địa chính trị gia tăng, vàng đang trở thành một 'macro asset' – một tài sản vĩ mô – thay vì chỉ là một hàng hóa thông thường.
Bức tường vàng
Hãy nhìn vào bức tranh tổng thể. Từ năm 2022, các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới, đặc biệt là Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC), đã mua vàng với tốc độ chưa từng thấy. Họ không mua vàng vì họ thích đồ trang sức lấp lánh. Họ mua vàng để phá vỡ sự thống trị của đồng đô la Mỹ trong dự trữ ngoại hối của họ. Đây là một phần của chiến lược 'phi đô la hóa' – một cuộc cách mạng thầm lặng đang diễn ra bên dưới bề mặt của nền kinh tế toàn cầu. CEO của Hội đồng Vàng Thế giới đã đến Trung Quốc, vào tháng 7 năm 2023, và nói rằng: 'Trung Quốc là một phần quan trọng và năng động của thị trường vàng toàn cầu.' Đây không chỉ là một lời khen. Đây là một sự xác nhận chính thức từ một tổ chức có tầm ảnh hưởng toàn cầu rằng Trung Quốc đã trở thành một 'người chơi' chính trong việc định hình lại trật tự tài chính thế giới.
Sự thật phản trực giác
Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Nếu bạn chỉ nhìn vào giá vàng tăng, bạn sẽ bỏ lỡ bức tranh toàn cảnh. Điều mà hầu hết các nhà phân tích bỏ qua là 'chênh lệch giá nội địa – quốc tế' của vàng ở Trung Quốc. Vào cuối năm 2023, giá vàng ở Thượng Hải cao hơn giá vàng ở London và New York. Đây là một tín hiệu rất mạnh mẽ. Nó cho thấy rằng thị trường Trung Quốc đang định giá một rủi ro tỷ giá hối đoái – một kỳ vọng về sự mất giá của đồng Nhân dân tệ. Người dân Trung Quốc không chỉ mua vàng để đầu cơ. Họ mua vàng để bảo vệ tài sản của mình khỏi sự bất ổn của thị trường bất động sản và sự suy giảm của nền kinh tế trong nước. Đây là một cuộc 'tái phân bổ bảng cân đối kế toán' của hộ gia đình – từ 'đức tin vào đất đai' sang 'đức tin vào vàng'.
Điểm mù của thị trường
Hầu hết các nhà đầu tư phương Tây vẫn nghĩ rằng thị trường vàng toàn cầu tập trung ở London và New York. Họ coi Trung Quốc chỉ là một 'nhà tiêu thụ' lớn. Nhưng sự thật là Trung Quốc đang xây dựng một 'cực' thứ ba của thị trường vàng. Sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) đang phát triển các sản phẩm phái sinh và các chỉ số tham chiếu, như 'Giá vàng Thượng Hải' (Shanghai Gold Benchmark Price), để cạnh tranh trực tiếp với London và New York. CEO của Hội đồng Vàng Thế giới đã ca ngợi sự đổi mới này. Điều này có nghĩa là Trung Quốc không chỉ muốn mua vàng; họ muốn định giá nó. Đây là một bước ngoặt lịch sử. Nó có nghĩa là trong tương lai, giá vàng có thể không chỉ được quyết định bởi lãi suất thực của Mỹ, mà còn bởi nhu cầu và chính sách của Trung Quốc.
Từ góc nhìn của tôi, với 22 năm kinh nghiệm trong ngành tài sản kỹ thuật số, tôi thấy một sự tương đồng rõ ràng. Cũng giống như Bitcoin đang thách thức hệ thống tiền tệ truyền thống, vàng đang được Trung Quốc sử dụng như một công cụ để thách thức sự thống trị của đồng đô la. Nhưng có một sự khác biệt quan trọng: trong khi Bitcoin là một tài sản kỹ thuật số được sinh ra từ sự hoang tưởng và sự sợ hãi, vàng là một tài sản vật chất được củng cố bởi 5.000 năm lịch sử. Và Trung Quốc đang kết hợp sức mạnh của cả hai: một thị trường khổng lồ, một chính phủ có chủ quyền mạnh mẽ, và một tài sản được cả thế giới công nhận. Đây không phải là một câu chuyện đầu cơ ngắn hạn. Đây là một sự dịch chuyển cấu trúc.
Định vị chu kỳ
Vậy, chúng ta đang ở đâu trong chu kỳ vĩ mô này? Tôi tin rằng chúng ta đang ở giai đoạn đầu của một chu kỳ tăng giá dài hạn cho vàng, được thúc đẩy bởi ba yếu tố: (1) Nhu cầu 'phi đô la hóa' từ các ngân hàng trung ương, (2) Nhu cầu 'phòng hộ rủi ro' từ các hộ gia đình Trung Quốc, và (3) Sự suy yếu cấu trúc của đồng đô la Mỹ. Thị trường hiện tại đang giảm, nhưng đó là lúc để quan sát dòng tiền thông minh. Các ngân hàng trung ương không mua vàng để bán nó trong quý tiếp theo. Họ mua nó để nắm giữ trong nhiều thập kỷ. Nếu bạn muốn sống sót và thịnh vượng trong 5 năm tới, hãy nhìn vào những gì họ đang làm, không phải những gì họ đang nói.
Câu hỏi cuối cùng dành cho bạn: Khi đồng đô la mất đi vị thế độc tôn, liệu vàng – thứ kim loại mà con người đã theo đuổi suốt 5.000 năm – có trở thành 'chất xúc tác' cho một trật tự tài chính mới, hay chỉ đơn giản là một 'phương tiện' để Trung Quốc khẳng định quyền lực của mình?