Trong 7 ngày qua, tỷ giá ETH/BTC chạm mức 0.048, thấp nhất kể từ tháng 4 năm 2021. Hợp đồng tương lai ETH ghi nhận 120 triệu USD thanh lý long. Nhưng điều kỳ lạ là khối lượng giao dịch trên các rollup lại tăng 15%.
Khi thị trường giảm, mọi người thường đổ lỗi cho thanh khoản yếu hoặc tâm lý FUD. Nhưng tôi thấy một cấu trúc sâu hơn. Để hiểu tại sao ETH/BTC giảm, tôi phải đọc code của ba giao thức Layer2 hàng đầu: Arbitrum Nitro, Optimism Bedrock và zkSync Era. Tôi kiểm tra sequencer fee và gas consumption pattern của chúng trong 30 ngày qua.
Arbitrum vẫn là chain có nhiều người dùng nhất, nhưng gas fee trung bình giảm 40% so với tháng trước. Lý do là họ vừa deploy bản nâng cấp giảm chi phí calldata. Optimism thì tăng gấp đôi số lượng dự án deploy chain nhờ OP Stack, nhưng thanh khoản trên chuỗi chính lại giảm. zkSync Era có lượng người dùng mới tăng đột biến do airdrop farming, nhưng hầu hết wallet chỉ có dưới 0.01 ETH.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, sự suy giảm này không phải do lỗi kỹ thuật. Tất cả các contract đều hoạt động bình thường. Vấn đề nằm ở mô hình khuyến khích. Các dự án Layer2 đang cạnh tranh gay gắt, và họ chi tiêu rất nhiều token native cho người dùng mới. Kết quả là: người dùng đến farm, bán token, rời đi. Không có demand thực sự cho ETH trên L2.
Một chi tiết thú vị: tôi xem xét dữ liệu cross-chain bridge. Lượng ETH chảy từ Ethereum vào L2 vẫn tăng 5% mỗi tuần. Nhưng lượng ETH chảy từ L2 về Ethereum lại tăng 12%. Nghĩa là mọi người đang mint ETH trên L2 để... withdraw về mainnet. Họ không giữ ETH trên L2 để giao dịch. Họ chỉ dùng L2 như một cây cầu tạm thời.
Counter-intuitive: mọi người nghĩ rằng Layer2 là tương lai của Ethereum và sẽ thúc đẩy giá ETH. Nhưng thực tế, trong ngắn hạn, Layer2 đang tạo ra áp lực bán. Khi người dùng di chuyển sang L2, họ không mua thêm ETH; họ chỉ chuyển ETH có sẵn. Và khi họ rời đi, họ bán ETH lấy stablecoin hoặc BTC.
Tôi phát hiện một điểm mù bảo mật khác: sequencer của một số L2 đang gặp vấn đề về finality. Cụ thể, trên Arbitrum, thời gian pending của giao dịch tăng từ 1 giây lên 15 giây trong giờ cao điểm. Điều này không được thông báo công khai. Nhưng nó ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng và khiến các trader chuyển sang sàn CEX để giao dịch nhanh hơn.
Vậy dự báo gì cho ETH/BTC? Trong 3 tháng tới, nếu các giao thức Layer2 không giải quyết được vấn đề giữ chân người dùng (retention) thay vì săn lùng người dùng mới (acquisition), ETH sẽ tiếp tục giảm so với BTC. BTC có narrative 'digital gold' rõ ràng trong mùa gấu. Còn ETH đang bị phân mảnh bởi chính hệ sinh thái của nó. Tôi sẽ theo dõi tỷ lệ TVL trên L2 so với Ethereum mainnet. Nếu tỷ lệ này vượt quá 50%, ETH có thể phục hồi. Nếu nó giảm, chuẩn bị cho mức 0.04.